Suruç’ta Geleneksel Beslenmenin Bilimsel Haritası: Sofralarda 64 Bitki Taksonu Belgelendi

Şanlıurfa’nın Suruç ilçesi ile çevresindeki köylerde gerçekleştirilen bilimsel çalışma, geleneksel beslenmede yararlanılan 64 bitki taksonunu gün yüzüne çıkardı. Harran Üniversitesi desteğiyle yürütülen araştırma kapsamında 44 kişiyle görüşmeler yapıldı. Bitkilerin hangi kısımlarının tüketildiği ve ne şekilde hazırlandığı da kayıt altına alındı.

Serhan Yalçın, Hasan Akan ve Uğur Çakılcıoğlu tarafından kaleme alınan araştırma, 2019-2020 yıllarında hayata geçirildi. Elde edilen bulgular ise 25 Mart 2022’de Türk Doğa ve Fen Dergisi‘nde yayımlandı.

Suruç’ta 27 Bitki Familyasına Ait 64 Takson Saptandı

Araştırmacılar tarafından, Suruç ve çevresindeki yerleşim yerlerinde geleneksel olarak gıda amaçlı kullanılan bitkiler mercek altına alındı. Gerçekleştirilen görüşmeler neticesinde 27 farklı familyaya mensup 64 bitki taksonu belirlendi.

Çalışmada bitkilerin yöresel ve bilimsel isimlerinin yanı sıra tüketilen kısımları ile hazırlanma usulleri de belgelendi. Derlenen örnekler, Harran Üniversitesi herbaryumunda teşhis edilerek bilimsel koleksiyona dahil edildi.

Salatadan Yumurtalı Yemeklere Uzanan Kullanım Alanı

Araştırmada kayda geçirilen geleneksel kullanım biçimleri arasında bitki gövdelerinin soyularak tüketilmesi ve yaprakların salatalara ilave edilmesi yer alıyor. Bazı bitkilerden ise salçalı, pirinçli ya da yumurtalı yemeklerin hazırlanmasında yararlanılıyordu.

Baharat olarak değerlendirilen ve çay şeklinde demlenen bitkilere de çalışmada yer verildi. Gıda amacıyla tüketilen kısımlar arasında yaprak, gövde, kök, meyve ve bitkilerin toprak üstü bölümleri bulunuyor.

Papatyagiller ve Ballıbabagiller İlk Sırayı Paylaştı

İncelenen bitkiler içinde en fazla takson barındıran iki familya papatyagiller ve ballıbabagiller oldu. Her iki familyada da 10’ar takson tespit edildi.

Bu familyaları beş taksonla ebegümecigiller, dörder taksonla turpgiller ve baklagiller takip etti. Mentha cinsi ise üç taksonla araştırmada en fazla takson içeren cins olarak kayıtlara geçti.

Akademik çalışmanın literatür değerlendirmesinde, Suruç’ta gıda amacıyla tüketilen bazı bitkilerin Türkiye’nin farklı bölgelerinde geleneksel tıbbi amaçlarla da kullanıldığına dikkat çekildi.

Geleneksel Kullanım Bilgileri Bilimsel Kayıt Altına Alındı

Harran Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklenen çalışmada, 44 kaynak kişiden edinilen bilgiler doğrultusunda yerel bitki kullanımına dair kayıtlar oluşturuldu.

Araştırma sonuçları, Suruç ve çevresindeki belirli yerleşim yerlerinde 2019-2020 döneminde uygulanan geleneksel beslenme yöntemlerini belgeliyor. Çalışmada saptanan 64 takson, ilçedeki tüm bitki çeşitliliğini değil, araştırma kapsamında gıda amacıyla kullanıldığı belirlenen bitkileri ifade ediyor.