Yeni Bitki Karantinası Yönetmeliği Resmi Gazete’de yayımlandı ve 4 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan düzenlemeyle bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin ithalat, ihracat, transit ve yeniden ihracat işlemlerinde uygulanacak bitki sağlığı kontrolleri yeniden belirlendi. Yüksek riskli bitkilerden Bitki Sağlığı Dolaşım Belgesi’ne, zararlı organizmalardan geri dönen ürünlere kadar yeni Bitki Karantinası Yönetmeliği ile değişen uygulamalar…
Yeni Bitki Karantinası Yönetmeliği, Türkiye’de bitki ve bitkisel ürünlerin ithalat ve ihracatında uygulanan kuralları kapsamlı şekilde değiştirdi. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmelik, 6 Mayıs 2026 tarihli ve 33245 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. Düzenleme, yayımlanmasından 90 gün sonra 4 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girdi. Böylece 3 Aralık 2011 tarihli eski Bitki Karantinası Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı.
Yeni düzenlemeyle bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin Türkiye’ye giriş ve çıkışında uygulanacak bitki sağlığı kuralları yeniden belirlendi. İthalat kontrollerinden yüksek riskli ürünlere, ihracattan yeniden ihracata ve Bitki Sağlığı Dolaşım Belgesi uygulamasına kadar çok sayıda başlıkta yeni hükümler getirildi.
YENİ BİTKİ KARANTİNASI YÖNETMELİĞİ NE ZAMAN YAYIMLANDI?
Bitki Karantinası Yönetmeliği 6 Mayıs 2026 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlandı. Yönetmeliğin yayımlandığı Resmî Gazete’nin sayısı ise 33245 olarak kayıtlara geçti. Düzenlemenin yayımlanmasıyla birlikte 2011 yılından bu yana uygulanan eski yönetmeliğin yerine yeni kurallar getirildi.
Yönetmeliğin yayımlandığı gün yürürlüğe girmesi yerine 90 günlük geçiş süresi öngörüldü. Bu sürenin tamamlanmasıyla yeni Bitki Karantinası Yönetmeliği 4 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girdi. Bakanlık, yürürlük tarihi öncesinde sektör paydaşlarının yeni uygulamalara hazırlanması amacıyla bilgilendirme faaliyetları da gerçekleştirdi.
BİTKİ KARANTİNASI YÖNETMELİĞİ NELERİ DEĞİŞTİRDİ?
Yeni yönetmeliğin temel amacı, bitki sağlığının korunması ve zararlı organizmaların Türkiye’ye girişinin engellenmesi olarak öne çıkıyor. Düzenleme aynı zamanda Avrupa Birliği’nin güncellenen mevzuatıyla uyum dikkate alınarak hazırlandı.
İklim değişikliğiyle birlikte ortaya çıkan yeni zararlı organizmalar ve ithalat kontrollerinde belirlenen riskler de düzenlemenin hazırlanmasında etkili oldu. gerçekleştirilen zararlı risk analizleri sonucunda yeni zararlı organizmalar yönetmeliğin ilgili eklerine dahil edildi.
İTHAL EDİLEN BİTKİSEL ÜRÜNLERDE YENİ KURAL
Bitkisel ürün ithalatında resmi kontroller, yeni yönetmeliğin önemli başlıklarından birini oluşturuyor. Resmî kontrole tabi olmasına rağmen kontrol gerçekleştirilmeden Türkiye’ye giriş yaptığı belirlenen sevkiyatların ilk giriş noktasındaki yetkili gümrük idaresine iade edilmesine yönelik hüküm getirildi.
Yönetmeliğin kapsamı yalnızca ithalatla sınırlı değil. Transit işlemler, serbest bölgeler, zararlı risk analizine tabi ürünler, ihracat ve yeniden ihracat süreçlerinde gerçekleştirilecek kontroller de yeni düzenleme kapsamında ele alınıyor.
YÜKSEK RİSKLİ BİTKİLER İÇİN YENİ UYGULAMA
Yeni düzenlemeyle yüksek riskli bitkiler, bitkisel ürünler ve diğer maddelerin Türkiye’ye girişine ilişkin kısıtlamalar da belirlendi. Bu ürünlere yönelik Bakanlık bünyesinde kurulacak komisyon tarafından risk değerlendirmesi gerçekleştirilecek.
Risk değerlendirme sürecinin sonunda belirlenen riskler ve uygulanması gereken bitki sağlığı tedbirleri ilgili ülkelere bildirilecek. Böylece zararlı organizma taşıma ihtimali yüksek ürünlerin ülkeye girişinde risk odaklı kontrol mekanizmasının güçlendirilmesi hedefleniyor.
İHRACATTA KONTROL SİSTEMİ DEĞİŞTİ
Bitkisel ürün ihracatında da yeni hükümler devreye girdi. İhracata gönderilecek ürünlerin kontrollerinin uygun ortamlarda ve ürünün üretildiği bölgede gerçekleştirilmesi esas hale getirildi. Araç üzerindeki veya aracın içerisindeki ürünler için kontrol yapılmaması hükmü de yönetmeliğe eklendi.
Düzenlemeyle yeniden ihracat kontrollerine ilişkin hükümler de yönetmelikte yer aldı. Böylelikle ithalat, ihracat, transit geçiş ve yeniden ihracat süreçlerinde uygulanacak bitki sağlığı kontrolleri daha ayrıntılı biçimde düzenlendi.
BİTKİ SAĞLIĞI SERTİFİKASI OLMAYAN ÜRÜNLERE DİKKAT
Yeni yönetmeliğin dikkat çeken maddelerinden biri, Türkiye’den ihraç edildikten sonra geri dönen ürünleri ilgilendiriyor. Zirai karantina kontrolüne tabi ürünler listesinde bulunan ve alıcı ülkenin talebine rağmen Bitki Sağlık Sertifikası alınmadan ihraç edilen ürünlerin Türkiye’ye geri dönmesi durumunda doğrudan imha kararı verilecek.
Türkiye’ye geri dönen bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin resmî kontrollerinin ise ülkeye ilk giriş noktasında gerçekleştirilmesi esas olacak. Bu hükümle geri dönen ürünlerin ülke içerisindeki farklı noktalara kontrolsüz şekilde taşınmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.
BİTKİ SAĞLIĞI DOLAŞIM BELGESİ NEDİR?
Yeni yönetmelikle birlikte Bitki Sağlığı Dolaşım Belgesi konusunda da yeni hükümler getirildi. Tohum, fide, fidan ve çiçek soğanı gibi çoğaltım materyalleri ile soğuk zincirde taşınan yaş meyve ve sebzeler bu düzenlemenin öne çıkan ürün grupları arasında bulunuyor.
Bu ürünlerin resmî kontrollerinin giriş noktasında tamamlanamaması durumunda belge kontrolleri ilk giriş noktasında yapılabilecek. Ardından ürünlerin Bitki Sağlığı Dolaşım Belgesi ile yetkili başka bir giriş noktasına sevk edilmesine izin verilebilecek.
YENİ YÖNETMELİK 4 AĞUSTOS 2026’DA YÜRÜRLÜĞE GİRDİ
6 Mayıs’ta yayımlanan yönetmeliğin 90 günlük geçiş süresi 4 Ağustos 2026 tarihinde tamamlandı. Böylece bitki ve bitkisel ürünlerin ithalat, ihracat ve resmî kontrol süreçlerinde yeni dönem başlamış oldu.
Yeni sistem özellikle ithalatçılar, ihracatçılar, üreticiler, fide ve fidan işletmeleri, lojistik firmaları ve bitkisel ürün ticareti yapan işletmeleri yakından ilgilendiriyor. Resmî kontrollerden risk değerlendirmelerine kadar yeni hükümlerle Türkiye’nin bitki sağlığı sisteminin güncel risklere karşı güçlendirilmesi amaçlanıyor.
