Mardin’de gerçekleştirilen denetimlerde doğadan izinsiz toplandığı belirlenen yaklaşık 6 kilogram salep orkidesi yumrusuna el konuldu. Doğa Koruma ve Milli Parklar görevlilerinin faaliyetsıyla tespit edilen kaçak salep yumruları koruma altına alınırken, salep orkidesinin doğal ortamından izinsiz toplanmasının biyolojik çeşitlilik açısından ciddi risk oluşturduğuna dikkat çekildi. Türkiye’de doğal salep türlerinin korunması amacıyla doğadan izinsiz söküme izin verilmezken, salep üretimi belirlenen kurallar çerçevesinde gerçekleştirilebiliyor. Mardin’de ele geçirilen kaçak salep yumruları, doğal bitki türlerinin korunmasına yönelik denetimleri yeniden gündeme taşıdı.
Mardin’de kaçak salep yumrusu toplanmasına yönelik gerçekleştirilen kontrollerde dikkat çeken bir olay ortaya çıktı. Doğadan izinsiz şekilde toplandığı tespit edilen yaklaşık 6 kilogram salep orkidesi yumrusuna el konuldu. Doğa Koruma ve Milli Parklar görevlilerinin müdahalesiyle yumrular koruma altına alınırken olayla ilgili gerekli işlemler gerçekleştirildi.
Salep orkidesinin ekonomik değerinin yüksek olması nedeniyle doğal alanlarda kaçak toplama girişimleri zaman zaman yaşanıyor. Ancak kontrolsüz söküm, yalnızca tek tek bitkilerin kaybedilmesine değil, türlerin doğal yaşam alanlarındaki devamlılığının tehlikeye girmesine de neden olabiliyor.
MARDİN’DE 6 KİLOGRAM KAÇAK SALEP YUMRUSU ELE GEÇİRİLDİ
Mardin’de gerçekleştirilen faaliyet kapsamında yaklaşık 6 kilogram kaçak salep orkidesi yumrusu belirlendi. Olay, doğal bitki türlerinin korunmasına yönelik saha faaliyetlarının ardından ortaya çıktı.
Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün faaliyetsıyla ele geçirilen salep yumrularına el konuldu. Böylece doğal ortamdan izinsiz olarak sökülen bitkilerin ticari dolaşıma girmesinin önüne geçildi.
KAÇAK SALEP TOPLAMAK NEDEN YASAK?
Salep orkidesi, Türkiye’nin biyolojik çeşitliliği açısından korunması gereken bitki grupları arasında bulunuyor. Salebin ekonomik değere sahip yumrularının bilinçsiz ve yoğun şekilde toplanması, bitkinin doğal alanlardaki popülasyonunun azalmasına yol açabiliyor.
Özellikle yumruların bitkinin çoğalmasını engelleyecek biçimde topraktan çıkarılması önemli bir risk oluşturuyor. Bu nedenle doğal alanlardan salep sökümü yerine izinli ve kontrollü üretimin yaygınlaştırılması hedefleniyor. Salep üretiminin özel izinle yapılabildiği alanlarda ise belirlenen üretim yöntemleri uygulanıyor.
SALEP YUMRUSU NEDEN BU KADAR DEĞERLİ?
Salep yumrusunun kaçak şekilde toplanmasının arkasındaki temel nedenlerden biri ürünün yüksek ekonomik değeri. Salep; ulaşaneksel sıcak içeceklerden dondurmaya, pastacılıktan farklı gıda ürünlerine kadar geniş bir kullanım alanına sahip.
Üreticilerden aktarılan bilgilere göre yaş salep yumrusunun kurutulması sırasında ciddi miktarda ağırlık kaybı yaşanıyor. Yaklaşık 5-6 kilogram yaş yumrudan 1 kilogram kuru ürün elde edilebilmesi, kuru salebin değerinin yükselmesinde etkili oluyor.
SALEP ÜRETİMİ YASAK MI?
Salep konusunda en fazla karıştırılan noktalardan biri üretim ile doğadan izinsiz toplamanın birbirinden farklı olması. Türkiye’de belirlenen koşullar ve izinler kapsamında salep üretimi yapılabiliyor. Samsun’da Tarım ve Orman Bakanlığından alınan özel izinle yıllardır salep orkidesi yetiştiriliyor.
Dolayısıyla Mardin’deki olayda öne çıkan konu salebin kendisi değil, doğal ortamdan izinsiz şekilde toplanması. Kontrollü tarımsal üretim, hem ekonomik değer oluşturması hem de doğal popülasyonlar üzerindeki baskıyı azaltması açısından önem taşıyor.
BİR DÖNÜM SALEP NE KADAR ÜRÜN VERİYOR?
Salep üretiminin ekonomik potansiyeli de son yıllarda üreticilerin ilgisini artırıyor. Samsun’da yürütülen izinli üretim faaliyetlarında yaklaşık bir metrekareden bir kilogram yaş ürün alınabildiği belirtiliyor.
2025 verilerine göre bölgede yaş salep yumrusunun kilogram alım fiyatının yaklaşık 700 liraya ulaştığı, bir dönümlük üretim alanında brüt ürün değerinin 600-700 bin lira seviyesine çıkabildiği aktarılmıştı. Bu rakamlar üretim koşullarına ve piyasa fiyatlarına göre değişebiliyor.
KAÇAK SALEP TOPLAMAK BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİĞİ TEHDİT EDİYOR
Salep orkidesinin korunmasındaki temel amaç yalnızca ekonomik kaybı engellemek değil. Biyolojik çeşitliliğin korunması, kaçak salep sökümüne karşı yürütülen faaliyetların merkezinde bulunuyor.
Bitkinin yumrularının kontrolsüz şekilde sökülmesi, sonraki dönemlerde aynı bölgede yeniden yetişmesini zorlaştırabiliyor. Özellikle anaç yumrunun da topraktan çıkarılması üretimin devamlılığını tehlikeye sokuyor. İzinli üretimde ise anaç yumrunun korunarak yeniden toprağa bırakılması gibi yöntemlerin uygulanması gerektiği belirtiliyor.
DAHA ÖNCE DE KAÇAK SALEP OPERASYONLARI YAPILDI
Türkiye’nin farklı bölgelerinde geçmiş yıllarda da kaçak salep soğanı ve yumrusu toplayan kişilere yönelik işlemler gerçekleştirildi. Sivas’ın Akıncılar ilçesinde 2013 yılında gerçekleştirilen arazi kontrolünde yaklaşık 6 kilo 600 gram salep soğanı ele geçirilmiş ve dört kişi hakkında işlem başlatılmıştı.
Elazığ’da da geçmiş yıllarda kaçak salep sökümüne yönelik farklı operasyonlar gerçekleştirildi. Bu faaliyetlar, doğal salep türlerinin korunmasının uzun süredir doğa koruma görevlilerinin denetim başlıkları arasında ele geçirildiğunu gösteriyor.
DOĞAL SALEP YERİNE KONTROLLÜ ÜRETİM ÖNE ÇIKIYOR
Salebe yönelik yüksek talebin doğal alanlardaki bitkiler üzerinde baskı oluşturmaması için kontrollü üretimin artırılması önem taşıyor. Samsun’da 2016 yılında 6 dönüm civarında başlayan izinli üretim alanının dokuz yılda yaklaşık 70 dönüme çıktığı ve üretici sayısının 200’e ulaştığı belirtiliyor.
