Şanlıurfa’nın merkezinde evlerin altında mezarlar vardı: Kızılkoyun’un şaşırtıcı sırrı

Şanlıurfa’nın merkezinde günlük yaşamın hemen altında yüzyıllar öncesinden kalan başka bir şehir bulunuyordu. Bugün Kızılkoyun Nekropolü olarak bilinen bölgenin hikâyesi, Urfa’nın en şaşırtıcı tarih katmanlarından birini oluşturuyor.

Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesinin kent rehberinde yer alan bilgilere göre Kızılkoyun mevkiinde gerçekleştirilen faaliyetlar sırasında bölgedeki 387 ev kamulaştırılarak yıkıldı. Yapıların kaldırılmasının ardından tepenin yamacında 59 kaya mezarı ortaya çıkarıldı.

Daha da ilginç olanı ise bu kaya mekânlarının bazılarının yakın zamana kadar günlük hayatın parçası olmasıydı.

Mahzen sanılan yerler antik mezardı

Resmî kent rehberine göre bazı mağaralar Urfalılar tarafından konutlarla bağlantılı alanlar olarak kullanılmıştı. Evlerin yaslandığı yamacın içerisindeki bölümlerin bir kısmı mahzen veya kiler işlevi görüyordu.

Ancak faaliyetlar ilerlediğinde bu mekânların antik nekropolün parçaları olduğu anlaşıldı.

59 kaya mezarının bazılarında taban mozaikleri ve duvar freskleri bulunması bölgenin arkeolojik önemini daha da artırdı. Belediye yayınında bu eserlerin Roma, Osrhoene yani Edessa Krallığı ve Bizans dönemleriyle ilişkilendirildiği belirtiliyor.

Böylece modern Şanlıurfa’nın evleri ile antik Edessa’nın mezar alanı aynı yamaç üzerinde üst üste gelmiş oldu.

Mezarın duvarında yarı insan yarı balık figürü

Kızılkoyun’daki ayrıntılar bununla da sınırlı değil.

Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesinin Kızılkoyun için hazırladığı tanıtım dokümanında M14 numaralı kaya mezarındaki sıra dışı bir kabartma anlatılıyor.

Burada "ikthyo kentauros" olarak adlandırılan mitolojik bir figür bulunuyor. Figür insanın üst gövdesi, atın ön bölümü ve balık kuyruğunun birleşiminden oluşuyor.

Binlerce insanın her gün yaşadığı modern şehir merkezinin yakınında böyle bir figürün kaya mezarının içerisinde korunmuş olması Kızılkoyun’u sıradan bir mezarlık alanından ayırıyor.

Gördüğünüz mozaiğin tamamı orijinal olmayabilir

Kızılkoyun’u ziyaret edenler açısından bilinmesi gereken başka bir ayrıntı daha var.

Nekropolde sergilenen mozaikli kaya mezarındaki mozaik ve iskelet düzenlemesinin imitasyon olduğu, orijinal mozaiğin ise Şanlıurfa Müzesinde ele geçirildiğu resmî tanıtım dokümanında açıkça belirtiliyor.

Bu bilgi, ziyaret sırasında görülen her unsurun ele geçirildiğu yerde korunmuş orijinal eser olduğu varsayımının doğru olmadığını gösteriyor.

Kızılkoyun’un belki de en büyük sırrı tam olarak burada yatıyor: Şanlıurfa’nın modern mahalleleri yükselirken antik Edessa’nın mezarları aynı kayalıkların içerisinde varlığını sürdürüyordu.

Bugün ortaya çıkarılmış nekropol, şehir merkezinden kilometrelerce uzak bir arkeolojik alan değil. Şanlıurfa’nın yaşayan kent dokusunun hemen yanı başında bulunuyor.