Şanlıurfa’nın Köklü Mirası: Şehbenderiye Camii’nin Özellikleri

KÖKENİ İRAN TİCARET KONSOLOSU’NA DAYANIYOR

Şehbenderiye Camii, Haliliye ilçesine bağlı Atatürk Mahallesi‘nde bulunmaktadır. Yapıda mevcut dört kitabeden en eski tarihli olanına göre cami, 1903 yılında İran Ticaret Konsolosu (Şehbender) Bekir Beg tarafından inşa ettirilmiştir. Bekir Beg’in “Şehbender” unvanı nedeniyle yapı zamanla Şehbenderiye Camii olarak adlandırılmaya başlanmıştır. Caminin diğer kitabelerinde ise 1090 ve 1910 tarihleri mevcuttur.

ÇİFT SAHINLI MİMARİSİYLE DİKKAT ÇEKİYOR

Kesme taş işçiliğinin belirgin olduğu cami, mihraba paralel iki sahınlı bir plan düzenine sahiptir. Avluya doğu ve batı yönlerinden erişim sağlanırken, ana giriş kapısı doğu cephesinde konumlanmıştır. Basık kemerli kapının üzerinde Arapça kitabe bulunmakta olup, üst kısmı kaş kemer formunda tasarlanmıştır.

Doğu-batı doğrultusunda 23 metre, kuzey-güney doğrultusunda ise 10 metre ölçülerindeki avlunun kuzeyinde imam odası, batısında ise sistem odası yer almaktadır. Son cemt yeri beş adet çapraz tonozla örtülü olup altı paye ile bölümlere ayrılmıştır. Doğu bölümünün bir kısmı ahşap paravanla ayrılarak kadınlar mescidi olarak değerlendirilmektedir.

Toplamda 10 çapraz tonozla örtülü harimde dikdörtgen formlu ahşap pencereler bulunmaktadır. Caminin güneydoğusunda bulunan yarım minare ise altı yarım sütunla hareketlendirilmiş olup kesme taştan yapılmıştır. Merdivenle çıkılan minare külahla sonlanmaktadır.

Şehbenderiye Camii‘nin en dikkat çekici özelliklerinden biri, süsleme unsuruna yer verilmemiş olmasıdır. Sade mimarisi, sağlam taş işçiliği ve işlevsel planıyla Osmanlı’nın son dönem dini mimarisini yansıtan cami, günümüzde de ibadete açık olarak Şanlıurfa’nın tarihi dokusunu yaşatmaya devam etmektedir.