Şanlıurfa’nın Geleneksel Marangozluğunda İki Ayrı Usta Grubu: İnce ve Kaba Neccârlar

Şanlıurfa’nın geleneksel marangozluk mesleğini icra eden ustalar, ince neccârlar ve kaba neccârlar olmak üzere iki farklı grup hâlinde fliyet gösteriyordu. İşlemeli kapılar, çeyiz sandıkları ve aynalar üreten ustaların geçmişte çalıştığı dükkânlar da kültür kayıtlarında kendine yer buluyor.

Şanlıurfa’nın tarihî evlerinde yer alan ahşap kapılar, pencere kanatları ve işlemeli dolaplar, kentin köklü marangozluk geçmişini gözler önüne seriyor. Söz konusu eserlerin ortaya konulmasında, farklı alanlarda uzmanlaşmış ustalar görev üstleniyordu.

Şanlıurfa Kültür ve Turizm Rehberi‘nde, marangozluk yapan ustaların ince neccârlar ve kaba neccârlar şeklinde iki gruba ayrıldığı ifade ediliyor.

İnce Neccârlar İşlemeli Ahşap Ürünler Üretiyordu

İnce neccârlar, süsleme ve ayrıntılı ahşap işçiliği isteyen ürünlerle meşgul oluyordu. İşlemeli kapı ve pencere kanatları, çeyiz sandıkları ve aynalar, bu ustaların elinden çıkan eşyalar arasında yer alıyordu.

Geleneksel Urfa evlerinin ahşap bölümlerinde göze çarpan oyma ve süslemeler, bu zantın örnekleri arasında bulunuyor. Şanlıurfa Müzesindeki ahşap eserler de kentin marangozluk geçmişine dair örnekleri bünyesinde barındırıyor.

Ustaların Çalışma Alanları Birbirinden Farklıydı

Kültür rehberinde yer alan bilgilere göre ince neccârlar, geçmişte Karameydanı bölgesinde fliyet yürütüyordu. Dükkânları, bugünkü postanenin bulunduğu noktadaki eski Halkevi ile Yusuf Paşa Camii arasında konumlanıyordu.

Kaba neccârlar ise Neccâr Pazarı adıyla bilinen çarşıyla ilişkilendiriliyordu. Bu ustalar ağırlıklı olarak kaba ahşap ürünlerin imalatıyla ilgileniyordu.

Mesleğin iki ayrı gruba bölünmesi, Şanlıurfa’daki marangozların ürettikleri eşyalara göre farklı işlerde uzmanlaştığını ortaya koyuyor.

Ahşap Süslemeler Konutlarda Kullanılıyordu

Şanlıurfa’nın geleneksel ev mimarisinde, taş işçiliğinin yanı sıra ahşap süslemeler de önemli bir yer edinmiş durumda. Kapılar, dolaplar ve pencere kanatları, marangozların üzerinde çalıştığı başlıca yapı bölümlerini oluşturuyordu.

Çeyiz sandıkları ve aynalar ise konutlarda kullanılan ayrı eşya gruplarını meydana getiriyordu. Bu ürünlerde ahşabın hem yapısal hem de süsleme amacıyla değerlendirilmesi, ince neccârlığın temel özellikleri arasında yer alıyordu.

Mesleğin İzleri Tarihî Yapılarda Yaşıyor

Şanlıurfa’da neccârlık, kentin geleneksel el sanatları arasında kayıt altında bulunuyor. Kültür yayınlarında ağaç oymacılığı ve marangozluk, tarihî çarşılarla bağlantılı meslekler arasında gösteriliyor.

İnce ve kaba neccâr ayrımı, Urfa’nın eski üretim hayatında ustaların yaptıkları işlere göre nasıl sınıflandırıldığını ortaya koyan örneklerden biri olarak öne çıkıyor.