Türkiye’nin en mühim pamuk üretim merkezlerinin başında gelen Şanlıurfa’da 2026 hasat dönemi yaklaşırken, sektör temsilcilerinin dikkati mahsul satış fiyatlarının yanı sıra üretim masraflarına odaklandı.
Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi verilerine göre, tarımsal girdi maliyetleri Haziran 2026 döneminde bir önceki senenin aynı ayına oranla yüzde 32,06 artış kaydetti.
Maliyet kalemlerindeki bu yükselişin neticesinde çiftçilerin en fazla yanıt aradığı konu, bir dekar yani 1.000 metrekarelik alanda pamuk yetiştiriciliğinin toplam maliyeti oldu.
Söz konusu tabloda kamuoyuna yansıyan örnek harcama kalemleri, sulama bedelleri, tarımsal desteklemeler ve Şanlıurfa Ticaret Borsası verileri harmanlanarak kapsamlı bir maliyet projeksiyonu ortaya konuldu.
Maliyet Tablosunun Dayandığı Temel Kalemler
Hesaplama modelinde yer alan ana gider kalemleri için Şubat 2026 döneminde Şanlıurfa’da bir tarım üreticisinin kamuoyu ile paylaştığı örnek harcama dökümü baz alındı.
Bu çalışma resmi veya kurumsal bir maliyet raporu olmayıp, bir üreticinin bireysel üretim parametreleriyle oluşturduğu örnek harcama niteliği taşımaktadır.
Bahse konu dökümde bir dekar pamuk sahası için; tohum gideri 500 TL, gübre masrafı 2 bin 500 TL, zirai ilaç harcaması 1.250 TL, traktör ve tarla işleme fliyetleri 1.250 TL, işçilik bedeli 1.500 TL, hasat masrafı 1.500 TL ve öngörülemeyen harcamalar payı 1.000 TL olarak kaydedildi.
Sulama ve arazi kirası hesaba katılmaksızın bu temel kalemlerin toplam tutarı dekar başına 9 bin 500 TL düzeyine ulaşıyor.
Şanlıurfa Zirt Odaları İl Koordinasyon Kurulu tarafından birinci hasat için duyurulan 740 TL ve ikinci hasat için öngörülen 360 TL tutarındaki rakamların ise 2025 hasat dönemine ait olduğu bilinmektedir.
Erişilebilir kamu kayıtlarında 2026 hasat dönemi adına doğrulanmış yeni bir makineli hasat tarifesi bulunmadığı için, hesaplamada 740 TL yerine Şubat 2026’daki üretici verisinde bulunan 1.500 TL’lik hasat maliyeti esas alındı.
Sulama Bölgesi Maliyetleri Belirliyor
Şanlıurfa il genelinde pamuk tarımı için tek tip bir sulama tarifesi tatbik edilmemektedir. Sulama ücretleri bulunulan lokasyona, sulama tesisinin niteliğine ve işletici birliğe bağlı olarak farklılaşmaktadır.
26 Mart 2026 tarihli TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu zabıtlarına göre Şanlıurfa Milletvekili Ferit Şenyaşar, Harran bölgesinde pamuk için 2026 sulama ücretinin dekar başına yaklaşık 700 TL seviyesinde olduğunu dile getirdi.
Aynı oturumda Topçu Gündaş Suruç Sulama Birliği görev sahasındaki fiyatlandırmalar da müzakere edildi.
Birliğin 2026 tarifesinde pamuk için belirlenen su kullanım hizmet bedeli dekar başına 3 bin 590 TL olarak yer aldı.
Buna karşın DSİ Genel Müdürlüğü İşletme ve Bakım Dairesi Başkanı Cengiz Köse, meclis komisyonunda bu tutara itiraz ederek, Topçu Gündaş sahasında 2025’te 1.850 TL olan tarifenin yüzde 28 oranındaki artışla 2026’da yaklaşık 2 bin 300 TL seviyesine ulaştığını aktardı.
Bu sebeple Suruç bölgesine dair açık kaynaklarda birbiriyle çelişen iki ayrı tutar mevcuttur. Yapılan analizde iki veri de farklı senaryolar olarak ele alındı.
Viranşehir II. Kademe Sulaması kapsamında ise 2026 senesi pamuk işletme ve bakım bedeli dekar başına 1.717 TL olarak açıklandı.
Bu tutar, indirimler dahil edilmeden önceki brüt rakamı ifade etmektedir. Belirlenen şartları sağlayan çiftçiler için motopomp kullanımında yüzde 50, damla veya yağmurlama sulama modellerinde ise yüzde 30 seviyesine varan indirim olanakları sunulabiliyor.
Kendi Mülk Arazisinde Üretim Yapanların Gideri
Sulama ve tarla kirası hariç tutularak ulaşılan 9 bin 500 TL’lik temel üretim maliyetine bölgesel sulama giderleri dahil edildiğinde nihai maliyet belirgin biçimde farklılaşmaktadır.
Harran havzasında yaklaşık 700 TL sulama ücreti baz alındığında, kendi arazisinde ekim yapan çiftçinin bir dekarlık pamuk üretim maliyeti 10 bin 200 TL seviyesinde gerçekleşiyor.
Viranşehir II. Kademe sahasında 1.717 TL’lik indirimsiz tarife eklendiğinde maliyet 11 bin 217 TL rakamına çıkmaktadır.
Suruç bölgesinde DSİ temsilcisinin bildirdiği 2 bin 300 TL tutarındaki veri uygulandığında maliyet 11 bin 800 TL olarak hesaplanıyor.
Topçu Gündaş Sulama Birliği tarifesinde yer alan 3 bin 590 TL baz alındığında ise maliyet 13 bin 90 TL düzeyine kadar ulaşmaktadır.
Kiralık Arazide Dekar Başı Masraf 16 Bin TL Sınırını Aşıyor
Şubat 2026 tarihli üretici dökümünde tarla kirası dekar başına 3 bin TL olarak kaydedildi.
Arazi kirası harcaması modele eklendiğinde Harran senaryosundaki yekun maliyet 13 bin 200 TL seviyesine yükseliyor.
Kiralık tarlada Viranşehir II. Kademe senaryosunda maliyet 14 bin 217 TL, Suruç’ta DSİ beyanına dayalı senaryoda ise 14 bin 800 TL olmaktadır.
Topçu Gündaş için kamuoyuna sunulan 3 bin 590 TL’lik tarife baz alındığında ise bir dekar pamuğun toplam maliyeti 16 bin 90 TL seviyesini aşmaktadır.
Dekar Başına 450 Kilogram Verimde Başa Baş Fiyat Analizi
Pamuk üretim sürecinde dekar maliyeti kadar elde edilen rekolte ve verim oranı da büyük ehemmiyet taşımaktadır.
GAP Tarımsal Araştırma Enstitüsü kataloglarında pamuk çeşitlerinin dekar başına verimi 442 kilogram ile 556 kilogram arasında değişkenlik göstermektedir.
Bu veriler bölgenin 2026 tarla ortalaması niteliğinde olmayıp iklim, toprak yapısı, tohum çeşidi, sulama ve gübreleme unsurlarına bağlı olarak değişebilmektedir.
Bu sebeple hesaplama tablosunda simülasyon amacıyla dekar başına 450 kilogram kütlü pamuk verimi baz alındı.
Kiralık arazide dekardan 450 kilogram verim varsayımı altında, tarımsal desteklemeler hariç kilogram başı başa baş üretim maliyeti Harran’da 29,33 TL olarak hesaplanıyor.
Viranşehir II. Kademe bölgesinde bu maliyet 31,59 TL seviyesine yükselmektedir.
Suruç bölgesinde DSİ verisi olan 2 bin 300 TL baz alındığında kilogram başına maliyet 32,89 TL olurken, Topçu Gündaş’ın 3 bin 590 TL’lik tarifesi uygulandığında başa baş maliyeti 35,76 TL seviyesine çıkmaktadır.
Bu durum, yalnızca sulama fiyatlandırmasındaki farkın kilogram maliyetinde yaklaşık 6,43 TL oynama yarattığını ortaya koymaktadır.
Tarımsal Desteklemelerin Ü
