Şanlıurfa’da baraj suları altında kalacak tarihî konak nasıl kurtarıldı? Taşları tek tek numaralandırıldı

Şanlıurfa’nın Halfeti ilçesinde 1901 yılında inşa edilen Feyzullah Efendi Konağı, Birecik Barajı nedeniyle sular altında kalma tehlikesiyle karşı karşıya kaldı. Tarihî yapı, taşlarının tek tek numaralandırılmasıyla sökülerek Harran Üniversitesi yerleşkesine taşındı ve yeniden inşa edildi.

Şanlıurfa’nın Halfeti ilçesi, Birecik Barajı’nın tamamlanmasıyla büyük bir değişim yaşadı. Fırat Nehri kıyısındaki eski yerleşimin önemli bir bölümü sular altında kalırken bazı tarihî yapılar da bu değişimden etkilendi.

Ancak ilçenin mimari geçmişini yansıtan Feyzullah Efendi Konağı için farklı bir yöntem uygulandı. Tarihî yapının tamamen kaybolmasını önlemek amacıyla taşları sökülerek başka bir alanda yeniden kurulması sağlandı.

Konak 1901 yılında inşa edildi

Feyzullah Efendi Konağı, Halfeti yöresinin ileri ulaşanlerinden Feyzullah Efendi tarafından 1901 yılında yaptırıldı.

İnşaatı yaklaşık iki yıl süren konak, dönemin ulaşaneksel taş mimarisini yansıtan yapılardan biri olarak öne çıktı.

Yaklaşık bin metrekarelik bir alan üzerinde yükselen bina, iki katlı olarak tasarlandı.

Konağın alt katında 10, üst katında ise dört oda bulunuyordu. Böylece yapı toplam 14 odalı bir konut niteliği taşıyordu.

Baraj nedeniyle taşınmasına karar verildi

Birecik Barajı’nın yapımı, Halfeti’nin eski yerleşim alanında köklü değişikliklere yol açtı.

2000 yılında barajın su tutmasıyla eski Halfeti’nin yaklaşık beşte üçü sular altında kaldı.

Feyzullah Efendi Konağı da su altında kalma riski bulunan tarihî yapılar arasındaydı.

Yapının korunması amacıyla Harran Üniversitesi tarafından taşınmasına yönelik faaliyet gerçekleştirildi.

Taşlar tek tek numaralandırıldı

Tarihî konağın taşınması sırasında yapıyı oluşturan taşlar numaralandırıldı.

Bu yöntemle sökülen parçaların yeniden bir araya getirilirken özgün konumlarının korunması amaçlandı.

Konak, taşlarının numaralandırılarak sökülmesinin ardından Harran Üniversitesi Osmanbey Kampüsü’ne taşındı ve aslına uygun biçimde yeniden inşa edildi.

Böylece Halfeti’nin eski yerleşim alanında bulunan tarihî yapılardan biri, baraj sularının dışında korunmuş oldu.

Halfeti’nin geçmişinden kalan mimari miras

Birecik Barajı’nın ardından eski Halfeti’de çok sayıda ev, sokak ve yapı su altında kaldı.

Bugün Savaşan Mahallesi’nde suyun üzerinde görülen cami minaresi, bölgenin yaşadığı değişimin en tanınan simgeleri arasında bulunuyor.

Feyzullah Efendi Konağı ise farklı bir koruma uygulamasıyla varlığını sürdüren yapılardan biri.

Konağın Osmanbey Kampüsü’ne taşınması, Halfeti’nin baraj öncesindeki mimari geçmişinin bir bölümünün başka bir yerde yaşatılmasını sağladı.