Şanlıurfa Ticaret Borsası Hasenik Pekmezi’ni tanıttı. Şanlıurfa’nın Hilvan ilçesine bağlı Ovacık Köyü’nde yerel Azezi üzümünden ulaşaneksel yöntemlerle hazırlanan Hasenik Pekmezi nasıl yapılır, nerede üretilir, hangi üzüm kullanılır, coğrafi işaret aldı mı? Bakır kazanlarda saatlerce kaynatılarak hazırlanan ve 2025 yılında mahreç işaretiyle tescillenen Hasenik Pekmezi’nin üretim yolculuğu ve yöresel özellikleri…
Şanlıurfa Ticaret Borsası, kentin ulaşaneksel ürünleri arasında yer alan Hasenik Pekmezi’nin üretim yolculuğunu tanıttı. Hilvan ilçesine bağlı, eski adı Hasenik olan Ovacık Köyü’nde üretilen pekmez; yörede yetiştirilen Azezi üzümünün hasadından şıranın çıkarılmasına, pekmez toprağının eklenmesinden bakır kazanlarda saatler süren kaynatma işlemine kadar ulaşaneksel yöntemlerle hazırlanıyor. Hasenik Pekmezi, 22 Kasım 2025 tarihinde mahreç işaretiyle tescillenerek Şanlıurfa’nın coğrafi işaretli ürünleri arasına girdi.
Şanlıurfa mutfak kültürünün önemli ürünlerinden biri olarak gösterilen Hasenik Pekmezi, yalnızca üretim yöntemiyle değil, Ovacık Köyü’nün geçmişi ve bağcılık kültürüyle kurduğu güçlü bağla da dikkat çekiyor. TÜRKPATENT kayıtlarına göre ürünün coğrafi sınırı Şanlıurfa ili Hilvan ilçesi Ovacık Köyü olarak belirlenirken, tescil başvurusu Hilvan Yerel Eylem Grubu Derneği tarafından yapıldı.
ŞANLIURFA TİCARET BORSASI HASENİK PEKMEZİ’Nİ TANITTI
Şanlıurfa Ticaret Borsası tarafından gerçekleştirilen tanıtımda Hasenik Pekmezi’nin ulaşaneksel üretim süreci ön plana çıkarıldı. Üretim, bağ bozumu döneminde Azezi üzümlerinin toplanmasıyla başlıyor. Hasat edilen üzümler sıkılarak şırası çıkarılıyor ve elde edilen üzüm suyu büyük bakır kazanlara aktarılıyor.
Borsa, Hasenik Pekmezi’nin Ovacık Köyü’nün emeğini, geçmişini ve mutfak kültürünü taşıyan yerel bir değer olduğuna dikkat çekti. Nesiller boyunca devam ettirilen yöntemlerle gerçekleştirilen üretim, bölgedeki bağcılık faaliyetlerinin gastronomik bir ürüne dönüşmesini sağlıyor.
HASENİK PEKMEZİ NEREDE ÜRETİLİYOR?
Hasenik Pekmezi, Şanlıurfa’nın Hilvan ilçesine bağlı Ovacık Köyü’nde üretiliyor. Hasenik, Ovacık Köyü’nün eski adı olarak biliniyor. Ürünün ismi de köyün geçmişten ulaşan bu adından kaynaklanıyor.
TÜRKPATENT tarafından yayımlanan coğrafi işaret sicil belgesinde Hasenik Pekmezi’nin coğrafi sınırı açık şekilde Ovacık Köyü olarak kaydedildi. Pekmezin yöreyle uzun yıllara dayanan bağı bulunurken ürünün Ovacık’ın mutfak kültürü ve yerel ekonomisi içerisinde önemli bir yere sahip olduğu belirtiliyor.
HASENİK PEKMEZİ HANGİ ÜZÜMDEN YAPILIYOR?
Hasenik Pekmezi’nin temel hammaddesini yörede yetiştirilen Azezi üzümü oluşturuyor. Şıralık olarak kullanılan bu yerel üzüm çeşidi; oval taneli, sarı-yeşil renkli, ince kabuklu, sulu ve tatlı yapısıyla öne çıkıyor.
Üzümler eylül ve ekim aylarında olgunlaştığında bağ bozumu gerçekleştiriliyor. Toplanan Azezi üzümlerinden elde edilen şıra, ulaşaneksel üretim aşamalarından geçirilerek açık kahverengiden koyu kahverengiye uzanan renge ve kıvamlı-akıcı yapıya sahip Hasenik Pekmezi’ne dönüştürülüyor.
HASENİK PEKMEZİ NASIL YAPILIR?
Üzümler sıkıldıktan sonra elde edilen Azezi üzüm şırası, gıdayla temasa uygun geniş bakır kazanlara aktarılıyor. ulaşaneksel yöntemde 100 litre şıraya ortalama 1,5 kilogram pekmez toprağı ilave ediliyor. Bu işlem şıranın ekşiliğinin ve asidinin giderilmesinde önemli rol oynuyor.
Kaynatma sırasında oluşan köpükler alınırken şıranın içerisindeki tortuların dibe çökmesi sağlanıyor. Ateşten alınan üzüm şırası bir gün dinlendirildikten sonra süzülüyor. Ardından büyük bakır kazanlarda yeniden kaynatılan şıra, yaklaşık 3 ila 5 saat içerisinde koyu kıvamlı pekmeze dönüşüyor.
HASENİK PEKMEZİ COĞRAFİ İŞARET ALDI MI?
Hasenik Pekmezi coğrafi işaret tesciline sahip. Ürün için 15 Eylül 2021 tarihinde gerçekleştirilen başvuru, sürecin tamamlanmasının ardından 22 Kasım 2025 tarihinde 1794 tescil numarasıyla sonuçlandı. Hasenik Pekmezi, mahreç işareti kategorisinde koruma altına alındı.
Coğrafi işaretin tescil ettireni Hilvan Yerel Eylem Grubu Derneği olurken, ürün grubu “işlenmiş ve işlenmemiş meyve ve sebzeler ile mantarlar” olarak kayıtlara geçti. Tescille birlikte Hasenik Pekmezi’nin ulaşaneksel üretim özellikleri ve Ovacık Köyü ile olan bağı resmî koruma altına alınmış oldu.
HASENİK PEKMEZİ’NİN ÖZELLİKLERİ NELER?
Hasenik Pekmezi, açık ile koyu kahverengi arasında değişen rengi ve kıvamlı-akıcı yapısıyla tanımlanıyor. Tescil belgesinde ürünün çözünür kuru madde oranının en az yüzde 69 olması ve pH değerinin 5,2 ile 6,0 arasında bulunması gibi teknik kriterler de yer alıyor.
ulaşaneksel üretim sürecinin ardından pekmez cam şişe veya kavanozlara doldurulabiliyor. Serin ve karanlık ortamda saklandığında ürünün en az bir yıl muhafaza edilebildiği belirtiliyor. Bu üretim biçimi, Ovacık Köyü’nde kuşaktan kuşağa aktarılan pekmez ulaşaneğinin temelini oluşturuyor.
ŞANLIURFA’NIN COĞRAFİ İŞARETLİ ÜRÜNLERİ ARASINA GİRDİ
Hasenik Pekmezi’nin tescillenmesiyle Şanlıurfa’nın gastronomik değerleri arasına koruma altına alınmış yeni bir ürün daha eklendi. Tescil, ürünün belirlenen üretim özelliklerinin korunması ve Hasenik Pekmezi adının yöresel kimliğiyle birlikte geleceğe taşınması açısından önem taşıyor.
Şanlıurfa Ticaret Borsası’nın gerçekleştirdiği tanıtım ise Hilvan Ovacık Köyü, Hasenik Pekmezi, Azezi üzümü ve ulaşaneksel pekmez üretiminin daha geniş kitlelere ulaşmasını sağladı. Bağ bozumuyla başlayan ve bakır kazanlardaki uzun kaynatma süreciyle tamamlanan üretim, Şanlıurfa’nın yaşayan gastronomi miraslarından biri olarak öne çıkıyor.
