Bu içerikte kalp krizi belirtileri, kadınlarda farklı şekilde ortaya çıkabilen işaretler, göğüs ağrısının diğer olası nedenleri ve kalp krizinden şüphelenildiğinde ilk dakikalarda atılması gereken adımlar bir araya getirilmiştir.
Kısaca Göğüs Ağrısı
- Göğüs ağrısının kaynağı kalp, akciğerler, yemek borusu, kaslar, kaburgalar ya da sinirler olabilir.
- Göğüste aniden ortaya çıkan ve geçmeyen sıkışma, baskı, ağırlık ya da yanma hissi kalp krizi belirtisi olabilir.
- Ağrının kola, boyuna, çeneye, mideye ya da sırta yayılması; buna terleme, bulantı, baş dönmesi ve nefes darlığının eşlik etmesi tehlike işareti olarak kabul edilir.
- Kadınlarda nefes darlığı, bulantı, sırt ya da çene ağrısı ve olağan dışı yorgunluk daha sık gözlemlenebilir.
- Kalp krizinden şüphelenildiğinde emin olunmasa bile vakit kaybetmeden 112 aranmalı, hastaneye kişinin kendisi araç kullanarak gitmemelidir.
Göğüs Ağrısı Neden Olur?
Göğüs ağrısı, boyun ile karnın üst bölümü arasında, vücudun ön kısmında herhangi bir noktada hissedilen rahatsızlık olarak tanımlanır. Kalp, akciğerler, yemek borusu, kaslar, kaburgalar, tendonlar ya da sinirler bu ağrının kaynağı olabilir. Ağrı boyundan, karından ya da sırttan göğse doğru da yayılabilir. Nedenlerin bir kısmı zararsızken bir kısmı hayati tehlike barındırır. Bu sebeple ağrının kaynağını evde tespit etmeye çalışmak yerine tehlike işaretlerinin bilinmesi büyük önem taşır.
Kalp Krizi Belirtileri Nelerdir?
Kalp krizinde en sık karşılaşılan belirti, göğsün ortasında ya da sol tarafında hissedilen ağrı, ağırlık veya rahatsızlıktır. Bu his sıkışma, baskı, ezilme, yanma ya da hazımsızlık şeklinde tarif edilebilir ve birkaç dakikadan uzun sürer. Diğer belirtiler şöyle sıralanmaktadır:
- Bir ya da iki kola, omuza, boyna, çeneye, mideye ya da sırta yayılan ağrı veya rahatsızlık
- Nefes darlığı
- Soğuk terleme
- Bulantı
- Halsizlik, baş dönmesi ya da bayılacak gibi hissetme
Belirtiler ani şekilde başlayabileceği gibi yavaş yavaş da gelişebilir ve birkaç st içerisinde gelip gidebilir. Bu nedenle belirtilerin belirli bir düzene oturması beklenmeden yardım talep edilmelidir.
Kadınlarda Kalp Krizi Belirtileri Farklı Olabilir mi?
Kadınlarda da en yaygın belirti göğüste baskı, sıkışma, dolgunluk ya da ağrıdır. Bununla birlikte kadınlarda kalp krizi sırasında aşağıdaki belirtilere daha sık rastlanabilir:
- Göğüs ağrısı olsun ya da olmasın nefes darlığı
- Bulantı, kusma ya da mide rahatsızlığı
- Kollarda, sırtta, boyunda, çenede ya da omuzda ağrı
- Soğuk terleme ve baş dönmesi
- Açıklanamayan, zaman zaman günlerce devam eden olağan dışı yorgunluk ve halsizlik
- Kaygı
Kadınlar bu belirtileri kimi zaman reflü ya da grip gibi daha hafif rahatsızlıklarla karıştırabilir. Yaşanan bu gecikme hayati tehlike oluşturabilir.
Kalp Krizi Riskini Artıran Durumlar
Sigara kullanımı, fazla kilo, yüksek tansiyon, diyabet, yüksek kolesterol ve ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü bulunması kalp hastalığı riskini yükselten etkenler arasında yer alır.
Göğüs Ağrısının Diğer Tehlikeli Nedenleri
Akciğer Embolisi
Akciğer embolisi, çoğunlukla bacakta oluşan bir pıhtının kopup akciğerlere ulaşmasıdır. Belirtileri şunlardır:
- Aniden ortaya çıkan nefes darlığı
- Nefes alırken şiddetlenen göğüs ağrısı
- Kan tükürme
- Baldırda ağrı, kızarıklık ve şişlik (bacaktaki pıhtının işareti olabilir)
Uzun süre hareketsiz kalmak, hastanede yatmak, ameliyat ve 4 stten uzun uçak yolculukları risk etkenleri arasında gösterilmektedir. Uzun süreli hareketsizliğin ardından nefes darlığıyla birlikte beliren keskin göğüs ağrısı acil durum olarak değerlendirilir.
Aort Yırtılması (Aort Diseksiyonu)
Aort diseksiyonu, vücudun ana atardamarı olan aortun duvarında meydana gelen yırtılmadır. Göğüste ani ve oldukça şiddetli bir ağrıyla başlar. Ağrı keskin, bıçak saplanır gibi ya da yırtılır gibi tarif edilir; göğüs kemiğinin altında hissedilerek kürek kemiklerinin altına ya da sırta doğru ilerler. Kaygı ve kötü bir şey olacakmış hissi, baş dönmesi ya da bayılma, yoğun terleme, bulantı, kusma, solukluk, zayıf ve hızlı nabız ile nefes darlığı tabloya eşlik edebilir.
Yüksek tansiyon, ileri yaş, damar sertliği, göğse alınan darbe, Marfan sendromu gibi bağ dokusu hastalıkları, kalp ameliyatları ve gebelik risk etkenleri olarak sayılmaktadır. En sık 60 yaş üzerindeki erkeklerde görülür. Hayati tehlike barındırır ve acil ameliyat gerektirebilir.
Diğer Kalp ve Akciğer Kaynaklı Nedenler
- Anjina: Kalbe yeterli kan ulaşmaması sonucu ortaya çıkan göğüs ağrısıdır; kalp krizine benzer biçimde hissedilebilir. Dinlenme sırasında başlayan ya da kötüleşen anjina acil durumdur.
- Perikardit: Kalbi çevreleyen zarın iltihaplanmasıdır. Aniden başlayan, keskin ve batıcı, derin nefes alındığında ya da uzanıldığında artan ağrıya yol açabilir.
- Akciğer sönmesi (pnömotoraks): Göğüs ağrısının akciğer kaynaklı nedenlerinden biridir.
- Zatürre ve akciğer zarı iltihabı (plörezi): Derin nefes alındığında ya da öksürüldüğünde şiddetlenen keskin göğüs ağrısına neden olabilir.
Göğüs Ağrısının Daha Sık Görülen ve Genellikle Zararsız Nedenleri
Reflü ve Hazımsızlık
Mide asidinin yemek borusuna kaçması, göğsün ortasında yanma hissine ve ağızda ekşi bir tada sebep olur. Belirtiler yemek sonrasında, uzanıldığında ya da öne eğilindiğinde artar. Kahve, alkol, çikolata, yağlı ve baharatlı yiyecekler, fazla kilo, sigara, gebelik ve stres tetikleyici olabilir. Daha küçük ve sık öğünler tüketmek, yatmadan 3–4 st önce yemeyi bırakmak, yatağın baş tarafını 10–20 santimetre yükseltmek, fazla kilo varsa vermek ve sigarayı bırakmak fayda sağlayabilir.
Safra kesesi taşı, mide ülseri, gastrit ve yemek borusu kasılmaları da göğüs ağrısına yol açabilir.
Kas ve Kaburga Ağrıları
- Kas zorlanması: Bir yaralanma ya da egzersiz sonrasında başlayan, nefes alındığında artan bir ağrı şeklinde görülebilir.
- Kostokondrit: Kaburgaları göğüs kemiğine bağlayan kıkırdağın iltihaplanmasıdır. Göğsün ön ya da yan kısmında keskin ağrıya neden olur; üst gövde hareket ettirildiğinde, uzanıldığında, derin nefes alındığında ya da göğse bastırıldığında artar. Genellikle kendiliğinden geçer; ancak birkaç hafta ile birkaç ay arasında devam edebilir.
Panik Atak ve Kaygı
Panik atak sırasında çarpıntı, göğüs ağrısı, nefes darlığı, terleme, titreme, boğulma hissi, baş dönmesi, uyuşma ve ölüm korkusu yaşanabilir. Atakların büyük bölümü 5–20 dakika sürer. Panik atak korkutucu olmakla birlikte bedene zarar vermez. Yine de göğüs ağrısının nedeninden emin olunmadığı durumlarda bu ayrım kişinin kendisi tarafından yapılmaya çalışılmamalı; acil belirtiler mevcutsa 112 aranmalıdır.
Zona
Zona hastalığında ciltte karıncalanma ve keskin ağrıyla birlikte su toplayan bir döküntü ortaya çıkabilir.
Ne Zaman Acile Gidilmeli?
Aşağıdaki durumlardan herhangi biri söz konusuysa beklemeden 112 aranmalıdır:
- Göğüste aniden başlayan ve geçmeyen ağrı ya da sıkışma, baskı, ezilme, yanma hissi
- Kola, boyuna, çeneye, mideye, sırta ya da kürek kemiklerinin arasına yayılan ağrı
- Göğüs ağrısıyla birlikte terleme, bulantı, baş dönmesi, çarpıntı ya da nefes darlığı
- Ani ve şiddetli nefes darlığı, çok hızlı kalp atışı ya da kan tükürme
- Göğüste ya da sırtta, içeride bir şey yırtılıyormuş gibi hissedilen ani ve şiddetli ağrı
- Uzun süre hareketsiz kaldıktan sonra nefes darlığıyla birlikte keskin göğüs ağrısı
- Dinlenirken ortaya çıkan ya da giderek kötüleşen anjina ağrısı
- Bilinç kaybı
Kalp Krizi Şüphesinde Ne Yapılmalı?
- Vakit kaybetmeden 112 aranmalıdır. Kalp krizi geçirildiğinden emin olunmasa bile arama yapılmalıdır. Her dakika önem taşır; acil tedavi ne kadar erken başlatılırsa kalp kasındaki hasar o kadar azalır ve hayatta kalma şansı yükselir.
- Hastaneye kişinin kendisi araç kullanarak gitmemelidir. Ambulans ekibi tedaviye yolda başlayabilir.
- Hasta dinlendirilmelidir. Kişi yere, dizleri bükülü ve sırtı desteklenmiş biçimde rahat bir pozisyonda oturtulmalıdır.
- İlaç konusunda 112 görevlisinin talimatlarına uyulmalıdır. Aspirin kullanımı gibi konularda görevlinin yönlendirmesi takip edilmeli; aspirine alerjisi bulunan kişiye aspirin verilmemelidir.
- Kişi gözlem altında tutulmalıdır. Kişi tepki vermiyor ve nefes almıyorsa kalp masajına (temel yaşam desteği) başlanmalı ve 112 görevlisinin yönlendirmeleri izlenmelidir.
Hastanede uygulanan ilk testlerden biri elektrokardiyografi (EKG) olup genellikle gelişten birkaç dakika sonra çekilir. Kalp kası hasarının tespiti amacıyla troponin kan testi yapılır ve tekrarlanır; gerek görülmesi halinde göğüs röntgeni ya da tomografi istenir.
Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
- Gelip giden göğüs ağrısı yaşanıyorsa
- Ağrı kısa sürede geçmesine rağmen endişe devam ediyorsa
- Yemek sonrasında artan yanma şikâyeti yaşam tarzı değişikliklerine rağmen düzelmiyor, çoğu gün tekrarlıyor ya da yutma güçlüğü, sık kusma veya açıklanamayan kilo kaybı eşlik ediyorsa
- Panik atak belirtileri yaşanıyorsa
Göğüs Ağrısı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Sol göğüs ağrısı kalp krizi mi?
Her sol göğüs ağrısı kalp krizi anlamına gelmez; reflü, kas zorlanması, kostokondrit ya da panik atak da benzer ağrılara neden olabilir. Ancak göğsün ortasında ya da solunda sıkışma, baskı veya ağırlık hissi; kola, çeneye ya da sırta yayılan ağrı ile terleme, bulantı, nefes darlığı mevcutsa derhal 112 aranmalıdır.
Göğüs ağrısı kalpten mi reflüden mi, nasıl anlaşılır?
Reflüde yanma genellikle yemekten sonra, uzanıldığında ya da öne eğilindiğinde artar ve ağızda ekşi tat hissedilebilir. Ancak kalp krizi de yanma ya da hazımsızlık şeklinde hissedilebilir. Bu sebeple ağrının nedeni evde kesin olarak ayırt edilemez; tehlike işaretleri bulunuyorsa 112 aranmalıdır.
Panik atak göğüs ağrısı yapar mı?
Evet. Panik atakta çarpıntı, göğüs ağrısı ve nefes darlığı görülebilir. Ataklar çoğunlukla 5–20 dakika sürer ve bedene zarar vermez. Yine de ilk kez yaşanan ya da nedeni bilinmeyen göğüs ağrısının hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir.
Göğse bastırınca ağrı oluyor, bu tehlikeli mi?
Göğse bastırıldığında artan ağrı, kostokondrit gibi kaburga ve kıkırdak sorunlarında görülebilir. Ancak ağrı aniden başladıysa, kola, boyuna ya da çeneye yayılıyorsa, nefes darlığı, hızlı kalp atışı ya da kan tükürme eşlik ediyorsa 112 aranmalıdır.
ÖNEMLİ NOT: Bu içerik bilgilendirme amacı taşımaktadır; tanı ve tedavi için hekime başvurulmalıdır.
