Şanlıurfa Türkülerinde Hicaz Makamı ve Usul Yapısı Akademik Çalışmayla Mercek Altına Alındı

Şanlıurfa yöresine özgü 12 halk türküsünün makam ve ritim özellikleri, akademik bir araştırma kapsamında ele alındı. Şafak Ceylan tarafından kaleme alınan ve 2024 yılında yayımlanan çalışmada, TRT Türk Halk Müziği Repertuvarı‘ndan seçilen Hicaz makamındaki ezgilerin melodik ve usul yapılarında farklılıklar bulunduğu tespit edildi.

Ayalgu Disiplinlerarası Türk Mûsikîsi Araştırmaları Dergisi‘nde yer alan araştırmada, Şanlıurfa türkülerinin müzikal nitelikleri ayrı ayrı değerlendirmeye tabi tutuluyor. Çalışmada eserlerin makam yapıları ile ritmik özellikleri kıyaslanarak yöre müziğinin repertuvar kayıtlarındaki nitelikleri irdelendi.

TRT Repertuvarından Şanlıurfa’ya Ait 12 Türkü Seçildi

Araştırmanın ana kaynağını TRT Türk Halk Müziği Repertuvarı teşkil etti. Şanlıurfa ilinden derlenen ve Hicaz makamında bulunan 12 ezgi, inceleme kapsamına dahil edildi.

Şafak Ceylan, seçilen eserlerin melodik özelliklerini makam analizi, ritmik yapılarını ise usul analizi yöntemiyle değerlendirdi. Bu sayede aynı makam çerçevesinde incelenen türkülerin müzikal özellikleri arasındaki farklılıklar araştırılmış oldu.

Çalışmanın konusunu, yeni bestelenmiş eserler değil, daha önce repertuvara kazandırılmış Şanlıurfa türküleri oluşturuyor.

Hicaz Makamındaki Türkülerde Usul Farklılıkları Ele Alındı

Araştırmada Hicaz makamındaki 12 ezginin yalnızca melodileri değil, ritmik düzenleri de incelemeye konu edildi. Türk müziğinde usul, bir eserin ritmik yapısını tanımlayan temel unsurlardan biri olarak kullanılıyor.

İnceleme neticesinde seçilen eserlerin makam ve usul özellikleri bakımından farklılıklar barındırdığı belirlendi. Araştırmacı tarafından bu özellikler karşılaştırılarak Şanlıurfa yöresinden derlenen ezgilerin müzikal yapısı değerlendirildi.

Çalışmada ayrıca türkülerin sözleri ve melodilerinin, yöre halkının geçmişi ile kültürel özelliklerine dair bilgiler taşıyabileceği hususuna da dikkat çekildi.

Şanlıurfa’nın Müzik Mirası Akademik Kayıtlara Geçti

Araştırmada halk ezgilerinin müzikal özelliklerine göre incelenmesi ve tasnif edilmesi, kültürel mirasın kayıt altına alınması bakımından değerlendirildi. Yazılı ve dijital repertuvarların bu mirasın gelecek kuşaklara aktarılmasındaki rolü de ele alındı.

Şanlıurfa İlinden Derlenmiş Hicaz Makamındaki Türkülerde Makam ve Usul Analizi başlıklı makale, Ayalgu Disiplinlerarası Türk Mûsikîsi Araştırmaları Dergisi’nin ikinci sayısında 23 Eylül 2024 tarihinde yayımlandı.

Şafak Ceylan’ın araştırması, derginin 10-29. sayfaları arasında bulunuyor. Çalışma, Şanlıurfa halk müziğine ait seçilmiş 12 eserin makam ve usul özelliklerini akademik inceleme çerçevesinde kayıt altına alıyor.