KPSS Ortaöğretimde Adayları Zorlayan Osmanlı Terimleri: Dersaadet, Bâbıâli, Öşür, Mağfiret ve Hububat Ne Anlama Geliyor?

2026 KPSS Ortaöğretim sınavı 25 Ekim 2026 Pazar günü gerçekleştirildi. Sınavın sona ermesinin ardından adaylar, soru metinlerinde yer alan kelimelerin anlamlarını araştırmaya yöneldi. Google Trends verileri incelendiğinde “dersdet ne demek”, “babıali ne demek”, “öşür ne demek”, “mağfiret ne demek” ve “hububat ne demek” aramalarının sınavın ardından Türkiye’de hızlı bir artış gösterdiği görüldü. Adaylardan edinilen bilgilere göre sınavda, Osmanlı’daki posta ve haberleşme teşkilatının adı da soruldu.

KPSS’de Sorulan Osmanlı Terimleri

Dersdet Ne Demek?

Dersdet, “mutluluk kapısı” anlamını taşır ve Osmanlı döneminde İstanbul’u ifade etmek için kullanılan adlardan biridir. Osmanlı döneminde İstanbul’a verilen diğer adlar arasında Âsitane, Deraliyye, Darülhilafe, Payitaht ve Konstantiniyye gösterilebilir. KPSS’de yöneltilen “Dersdet neresidir?” sorusunun doğru cevabı İstanbul‘dur.

Bâbıâli Ne Demek?

Bâbıâli, “yüce kapı” anlamına gelmektedir. Osmanlı’da sadrazamın görevini sürdürdüğü ve hükûmet işlerinin yürütüldüğü binayı, bu doğrultuda da Osmanlı hükûmetini nitelendirir. Tanzimat’ın ardından devlet yönetiminin merkezi Bâbıâli hâline geldi. 23 Ocak 1913 tarihinde düzenlenen Bâbıâli Baskını ile İttihat ve Terakki yönetimi ele geçirdi. Cumhuriyet döneminde gazetelerin aynı semtte bir araya gelmesiyle “Bâbıâli” sözcüğü, Türk basınını ifade eden bir deyime dönüştü.

Öşür Ne Demek?

Öşür (aşar), Osmanlı’da Müslüman çiftçilerden tahsil edilen toprak ürünü vergisidir; kelime “onda bir” anlamını taşır. Gayrimüslimlerden alınan karşılığı ise haraçtı. Aşar vergisi, İzmir İktisat Kongresi’nde alınan karar çerçevesinde 17 Şubat 1925’te yürürlükten kaldırıldı; bu tarih KPSS’de sıklıkla karşılaşılan bilgiler arasında yer alır.

Mağfiret Ne Demek?

Mağfiret, Allah’ın kullarının günahlarını bağışlaması ve affetmesi anlamına gelir. Ramazan ayının ilk on gününün rahmet, ikinci on gününün mağfiret, son on gününün ise cehennemden kurtuluş olarak adlandırılması bu kavramla bağlantılıdır. Kavram, KPSS Türkçe testinde sözcük anlamı sorularında karşımıza çıkabilir.

Hububat Ne Demek?

Hububat, tahıl anlamına gelir; buğday, arpa, çavdar, yulaf, mısır ve pirinç gibi taneli bitkileri kapsamaktadır. Arapça “tane” anlamındaki “habbe” sözcüğünün çoğul hâlidir. Coğrafya sorularında Türkiye’nin tahıl üretimi, Türkçe sorularında ise sözcük anlamı bağlamında yer alır.

Berid Ne Demek?

Berid, İslam ve Türk-İslam devletlerinde posta ve haberleşme teşkilatına verilen isimdir. Adaylardan aktarılan bilgilere göre sınavda yöneltilen “Osmanlı’da posta ve haberleşme teşkilatı nedir?” sorusunun cevabı berid olarak işaretlendi. Osmanlı’da haberleşme bunun yanı sıra ulak ve menzil teşkilatı aracılığıyla sağlanırdı.

Sıkça Sorulan Sorular

Dersdet neresidir?

İstanbul.

Bâbıâli ne demek?

Osmanlı hükûmeti ve sadrazamlık makamı; sonradan Türk basını anlamında kullanıldı.

Öşür vergisi ne zaman kaldırıldı?

1925’te.

Hububat ne demek?

Tahıl.