Türkiye’nin en mühim fıstık yetiştirme merkezleri arasında yer alan Şanlıurfa’da hasat döneminin başlamasıyla beraber dikkatler üreticilerin net kazancına odaklandı. Mahsulün kilogram başına satış fiyatının yanında tarladan toplanan ürün rekoltesi, iş gücü harcamaları ve senelik bakım maliyetleri de üreticinin eline geçen net geliri doğrudan tayin ediyor.
Şanlıurfa sınırlarında yer alan 20 dönümlük fıstık bahçesi üzerinden yapılan ayrıntılı gelir-gider hesaplaması, yüksek seyreden kilogram fiyatlarının tek başına kârlılık sağlamaya yetmediğini somut verilerle ortaya koydu.
20 Dönümden 6 Ton Beklenirken 1 Ton Alındı
Bahçe sahibinin aktardığı verilere göre, 20 dönümlük araziden bu sezon yaklaşık 6 ton fıstık rekoltesi hedefleniyordu. Fakat hasat dönemi tamamlandığında toplanan mahsul miktarı öngörülenin oldukça gerisinde kaldı. Bahçeden sadece 1 ton, başka bir deyişle yaklaşık 1.000 kilogram fıstık toplanabildi.
Gerçekleşen bu hasatla beraber sezon başındaki beklentinin yalnızca altıda biri karşılanabildi. Rakamlar alan bazında ele alındığında durum daha netleşiyor:
- 6 tonluk tahmin tutmuş olsaydı: 6.000 kilogram ÷ 20 dönüm = 300 kilogram (dönüm başına beklenen).
- Fiili hasat sonucunda: 1.000 kilogram ÷ 20 dönüm = 50 kilogram (dönüm başına alınan).
Böylece üreticinin dönüm başına temin ettiği rekolte öngörülen 300 kilogram yerine yaklaşık 50 kilogram seviyesinde kaldı.
Verim Kaybı Yüzde 83 Oranına Ulaştı
Tahmin edilen 6 ton yerine 1 ton ürün temin edilmesi, kayıtlara 5 tonluk ürün kaybı olarak yansıdı. Diğer bir tabirle, üreticinin hedeflediği toplam mahsulün yaklaşık yüzde 83’ü temin edilemedi.
Antep fıstığı yetiştiriciliğinde ağaçların yaşı, sulama imkanları, iklim şartları, hastalıklar, zirai bakım süreçleri ve periyodisite (var yılı-yok yılı döngüsü) verimlilik üzerinde belirleyici rol oynuyor. Bu sebeple her alanda aynı oranda mahsul elde edilemiyor; ancak 6 tondan 1 tona yaşanan gerileme bu seneki mali bilançoyu doğrudan etkiledi.
Kırmızı Kavlak Fıstık Fiyatı ve Brüt Hasılat
Bölgeden alınan güncel piyasa bilgilerine göre kırmızı kavlak fıstığın kilogramı 700 TL ile 900 TL arasında alıcı buluyor. Toplanan 1 tonluk mahsul üzerinden brüt gelir hesabı şu şekilde oluşuyor:
- Kilogram fiyatı 700 TL olduğunda: 1.000 kg × 700 TL = 700.000 TL
- Kilogram fiyatı 900 TL olduğunda: 1.000 kg × 900 TL = 900.000 TL
Buna göre 20 dönümlük araziden toplanan 1 ton ürünün toplam brüt getirisi 700 bin TL ile 900 bin TL arasında gerçekleşti. Ancak bu rakamdan işletme, bakım ve hasat harcamalarının düşülmesi gerekiyor.
6 Tonluk Rekolte Gerçekleşseydi Gelir Ne Olacaktı?
Verim düşüşünün ekonomik tablosu, başlangıçta öngörülen 6 tonluk miktar üzerinden hesaplandığında daha açık görülüyor:
- 6 ton kırmızı kavlak fıstık 700 TL’den satılsaydı: 6.000 × 700 TL = 4 milyon 200 bin TL
- Kilogramı 900 TL üzerinden satılsaydı: 6.000 × 900 TL = 5 milyon 400 bin TL brüt gelir elde edilecekti.
Mevcut 1 tonluk ürünün 700 bin – 900 bin TL arasındaki getirisiyle kıyaslandığında, yaşanan rekolte düşüklüğü sebebiyle brüt hasılatta 3 milyon 500 bin TL ile 4 milyon 500 bin TL arasında bir gelir kaybı ortaya çıktı.
İşçilik ve Yıllık Bakım Masrafları
Fıstık hasadındaki başlıca maliyet kalemini iş gücü harcamaları oluşturuyor. Sahadan aktarılan bilgilere göre hasat sürecinde 5 işçi görev alıyor ve her bir çalışana günlük 2 bin TL ödeme gerçekleştiriliyor.
Böylece 5 işçinin günlük maliyeti üreticiye 10.000 TL (5 işçi × 2.000 TL) olarak yansıyor. Toplam işçilik harcaması hasadın tamamlanma süresine göre değişkenlik gösteriyor.
Diğer yandan bahçenin gübre, zirai ilaç, sulama, akaryakıt ve elektrik masrafları için sezon genelinde yaklaşık 10 bin TL sarf edildi. Bu tutar 20 dönüme bölündüğünde dönüm başına ortalama 500 TL (10.000 TL ÷ 20) bakım masrafına tekabül ediyor.
1 Dönüm Arazinin Ürettiği Ciro
20 dönümlük alandan toplam 1 ton fıstık temin edilmesi, parsel başına yaklaşık 50 kilogram mahsule işaret ediyor. Bu doğrultuda tek bir dönümün oluşturduğu brüt değer:
- 700 TL satış fiyatıyla: 50 kg × 700 TL = 35.000 TL
- 900 TL satış fiyatıyla: 50 kg × 900 TL = 45.000 TL olarak gerçekleşiyor.
Sonuç olarak tek dönümün brüt satış getirisi 35 bin TL ile 45 bin TL arasında hesaplanırken; nihai kârın tespiti için bu miktardan bakım, sulama ve işçilik harcamalarının düşülmesi gerekiyor.
