Milyonlarca sürücüyü doğrudan etkileyen ehliyet düzenlemesi, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nda müzakere edildi. Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin ilk 7 maddesi onaylanırken, aday sürücülere yönelik yeni kurallar bu maddeler arasında yer aldı.
DÜZENLEME HENÜZ YASALAŞTI MI?
Hayır. Genel Kurul’da sadece teklifin ilk 7 maddesi kabul edildi; teklifin tamamı henüz oylanmadı.
Söz konusu düzenlemenin yürürlüğe girebilmesi için geriye kalan maddelerin de onaylanması, teklifin bütününün oylanması, Cumhurbaşkanı tarafından tasdik edilmesi ve Resmî Gazete’de neşredilmesi gerekmektedir. Bu prosedürler tamamlanmadan yeni kurallar tatbik edilmeye başlanmayacaktır.
TBMM Başkanvekili Celal Adan, 7. maddenin kabul edilmesinin ardından birleşime ara verdi; komisyonun yerini almaması üzerine birleşim, st 14.00’te tekrar toplanmak üzere sonlandırıldı.
DEĞİŞİKLİK NEDEN GEREKLİ GÖRÜLDÜ?
Bu değişikliğin temelinde Anayasa Mahkemesi’nin bir iptal kararı bulunmaktadır.
Aday sürücülük sistemi ve buna bağlı yaptırımlar, daha önce kanunda detaylı bir şekilde tanımlanmamış, düzenleme yetkisi yönetmeliğe bırakılmıştı. Anayasa Mahkemesi, sürücü belgesinin hangi durumlarda iptal edileceğine dair yasal çerçevenin belirlenmediğini, bu yetkinin tamamen idareye devredildiğini ifade ederek ilgili kuralı iptal etti. Yüksek Mahkeme, getirilen sınırlamanın kanunilik şartını karşılamadığına hükmetti.
Yeni düzenleme ile bu hukuki boşluk gideriliyor: yönetmelik aracılığıyla uygulanan aday sürücülük kuralları doğrudan Karayolları Trafik Kanunu’na aktarılıyor.
ADAY SÜRÜCÜLÜK SÜRESİ NE KADAR SÜRECEK?
Kabul edilen maddeye göre, ilk defa sürücü belgesi alanlar ile sürücü belgesi herhangi bir sebeple iptal edilip yeniden belge almaya hak kazananlar, belgenin edinildiği tarihten itibaren 2 yıl süreyle aday sürücü olarak kabul edilecektir.
Yürürlükte olan kanun metninde ise “ilk defa sürücü belgesi alanlar en az bir yıl süre ile aday sürücü olarak kabul edilirler” ifadesi yer alıyor ve sürenin belirlenmesi yönetmeliğe bırakılıyordu. Yeni düzenleme ile süre doğrudan kanunda tanımlanmış oluyor.
HANGİ DURUMLARDA EHLİYET İPTALİ GERÇEKLEŞECEK?
Aday sürücülük süresi içinde aşağıdaki hallerde sürücü belgesi iptal edilecektir:
- Kanun kapsamında sürücü belgesinin geçici olarak geri alınmasını gerektiren bir ihlalin yapılması
- 75 ceza puanının aşılması
- Araç türüne bakılmaksızın 0,20 promilin üzerinde alkollü araç kullanıldığının saptanması
- Dönüş kuralları, yayalara ilk geçiş hakkı tanınması ile sürücü ve yolcuların koruyucu sistemleri kullanma mecburiyetine ilişkin hükümlerden herhangi birinin 3 kez ihlal edilmesi
Basında yer alan değerlendirmelere göre drift ve makas atma gibi ciddi ihlaller, belgenin geçici geri alınmasını gerektiren fiiller kapsamında değerlendirilmektedir.
Alkol sınırındaki detay da dikkat çekicidir: Karayolları Trafik Kanunu’nda hususi otomobiller için 0,50, ticari araçlar için 0,20 promil olarak uygulanan ayrım, aday sürücüler açısından ortadan kalkıyor ve tek sınır 0,20 promil olarak belirleniyor.
Aday sürücü belgesi iptal işlemleri, kanunda görev ve yetkileri belirtilen trafik zabıtası tarafından icra edilecektir.
EHLİYETİ İPTAL EDİLENLER YENİDEN NASIL BAŞVURACAK?
Belgesi iptal edilenlerin yeniden sürücü belgesi alabilmesi için şu koşullar aranacaktır:
- Sürücü kurslarına yeniden devam etmek ve sınavlarda başarılı olmak
- Kurs eğitimine başlayabilmek için psikoteknik değerlendirmeden geçmek
- Psikiyatri uzmanı muayenesinden onay alarak sürücülüğe engel bir durumun olmadığını belgelendirmek
- İdari para cezalarının tamamını ödemiş olmak
- Varsa kanuni bekleme süresini tamamlamak
161 BİNDEN FAZLA EHLİYET İPTAL EDİLMİŞTİ
Kanun teklifine ilişkin etki analizine göre, 2017 yılından 17 Haziran 2026 tarihine kadar toplam 161 bin 347 aday sürücünün ehliyeti iptal edilmiştir. İptallerin en yaygın nedeni ise alkol veya uyuşturucu ya da uyarıcı madde etkisi altında araç kullanmak olmuştur.
KABUL EDİLEN 7 MADDEDE BAŞKA NELER VAR?
Ehliyet düzenlemesinin yanı sıra Genel Kurul’da onaylanan maddeler şunları içermektedir:
- Damga Vergisi Kanunu’nda yapılan değişiklikle nükleer enerji santrali yatırımlarına yönelik teşvikler
- Bazı kamu kadrolarına atanabilmek için aranan hizmet süresinin 5 yıldan 10 yıla yükseltilmesi
- Türk Sivil Havacılık Kanunu’nda yapılan değişiklikle, hava aracı kazalarında kurtarma ve yardım fliyetlerinin uluslararası standartlara uygun hale getirilmesi
Genel Kurul’da kabul edilen bir önergeyle, sinema filmlerine yönelik desteklerin Kültür ve Turizm Bakanlığı döner sermaye kaynaklarından karşılanmasını öngören 3. madde teklif metninden çıkarıldı.
EN DÜŞÜK EMEKLİ AYLIĞI NE KADAR OLACAK?
En düşük emekli aylığının artırılmasına ilişkin düzenleme de aynı teklifin içerisinde yer almaktadır. Ancak bu maddeye ilişkin görüşmeler henüz tamamlanmamıştır.
Yeni miktar ve yürürlük tarihi, ilgili maddenin Genel Kurul’da kabul edilmesinin ardından netlik kazanacaktır. Bu nedenle emekli aylığına dair dolaşımdaki rakamların kesinleşmiş bilgi olmadığı unutulmamalıdır.
