Binlerce yıllık birikime sahip Siverek‘in sözlü kültürünün mühim bir parçası olan lakaplar, unutulmalarını önlemek gayesiyle derlenerek kayıt altına alındı.
Nesiller boyunca günlük yaşamın ayrılmaz bir öğesi halini alan bu lakaplar, yalnızca bireyleri birbirinden ayırt eden ifadeler olmanın ötesinde, ilçenin sosyal, kültürel ve tarihsel hafızasını yansıtan kıymetli miras ögeleri olarak kabul edilmektedir.
Siverek’te aynı ismi taşıyan şahısları birbirinden ayırmak amacıyla kullanılan lakaplar, zaman içinde aile bağlarını, icra edilen meslekleri, fiziksel nitelikleri, karakter yapılarını, yaşanmış hadiseleri ve kimi zaman da kişinin geldiği coğrafi bölgeyi anlatan bir kimlik unsuruna dönüşmüştür.
İlçede aşiret, mahalle ve akrabalık ilişkilerinin kuvvetli olması sebebiyle lakaplar, toplumsal hayatın doğal bir parçası haline gelmiştir.
Araştırmacıların Değerlendirmeleri ve Lakapların Önemi
Araştırmacılar, yüzlerce lakabı barındıran bu derlemenin sadece günlük hayatta kullanılan ifadelerden ibaret olmadığını, aynı zamanda halk bilimi, sosyoloji, dil bilimi ve yerel tarih açısından önemli bir kaynak niteliği taşıdığını vurgulamaktadır.
Lakapların, Siverek’in çok kültürlü yapısını, mizah anlayışını, toplumsal etkileşimlerini ve yaşam biçimini yansıtan sözlü kültür hazineleri arasında yer aldığı belirtilmektedir.
Siverek’in Hafızasında Yer Edinmiş Lakaplar
Derlemede bulunan lakaplardan bazıları şunlardır:
Abdo Ankara’yı Göster, Aç Mıhé, Adanalı Hüseyin, Ali Künci, Anpul İbo, Arab Muho, Arveş Ramazan, AP çavuş, Asker Ramazan, Aynemez Ferit, Baba Sait, Bakkal Çerkez, Bakkal Mahmut’un Kızı, Baradan Hüseyin, Bebe Sefer, Bekçibaşı Zılfo, Bilgisayar Mehmet, Biyancı Mısto, Bozık Hasan, Cambaz Ulaş Ammé, Ciğerci Cımo, Cilet İmam, Cin Hüseyin, Cuma Cıllık, Çakırcalı Musto, Çamırlı Şakir Ağa, Çarkçı Külli, Çerçi Cemil, Çermikli Yaşar, Çivici Mahmut, Darganiş Ramazan, Deli Abdo, Deli Alo, Deli Hacı İmam, Deli Kado, Deli Mahmut Usta, Dergezanlı Mustafa, Dijital Murat, Doktor Cumha, Dırej Hasan, Dümbelekçi M. Şah, Er Ramazan, Eskici Helo, Fantoma Seher, Fil Cumha, Fidanın Gülü Mehmet, Fit Kodo, Kör Bekir, Ga Uso, Gavur Hüso, Genç Hüso, Golık Hamo, Gubeş Mahmut, Hacı Gurri, Halepli Remo, Hamamcı Alo, Hasan Pata, Heci İmam, Hedıkçı Nedo, Hemo Tırko, Horoz Nuri, Horoz Ayıp, Hoté Mahmut, İnce Halil, İranlı Memet, Kerakatul, Kalaycı Cerrah Emmi, Kapı Abdo, Kara Dayı, Katran Şeho, Keçeci Sino, Kel Musa, Kerme Mehmet, Kerteş Emmi, Kidik Mahme, Kibar Osman, Kıllı Ali, Kimalıcı Celal, Kımıtçı Remo, Kımıl İbram, Kıymalıcı Ahmet, Kirli Kadir, Kit Mızo, Kobay Mahmut, Koço Çolağ, Kol Makineci Heci, Komidin Mahmut, Komiser İmam, Kop Mendo, Kor Osman, Koreli Ahmet, Koto Muharrem, Koyo Berz, Kele, Kör Yasin, Köse Bilal, Kuşçu Cumo, Kurmi Ahmet, Kündür Mendö, Küli Mahmut, Külhancı Memé, Küpe Mahmut, Kürt Hamza, Kırkayak Hamo, Keke, Lalo Mırtan, Macir Muço, Mahmut Lezgo, MAN Remzi, Marangoz Çiriş, Mesela Mesela, Mezarcı Cımo, Mıço Ataş, Mılla Ali, Nalbant Abo, Namuslu Mehmet, Nüfusçu Nedim, Osmani Kaman, Paketçi Helo, Pala Haçım, Pala Mehmet Emin, Pamuk Baba Nayıf, Ren Telebe, Renzane Cumo, Pinç Rıza, Pire Ferat, Rakıcı Cevad, Reşo Boro, Rut Hüsen, Sekiz Ekmek, Simsar Helo, Sinek Ahmet, Solcu Mustafa, Söğülme Selüme, Sütçü Macir Bayro, Süslü Refik, Sılo Deli, Sılo Haçhıdır, Şaraptullu Ömer Ağa, Şefik Malboro, Şeho Leymın, Şeho Nisko, Şilanlı Fethi, Şişko Emo, Şit Mehmet, Şoför Hote, Şuhut Ağa, Takaüt Cuma, Takoz Kerim, Tarzan Kazım, Tavşan Sino, Televizyon Mehmet, Tenekeci Yaşar, Teter Ali, Tivist Cumo, Tome (Tomiks) Mehmet, Tornavida Muzo, Yavru İbo, Yanbakan Ramo, Yağcı Zılfo, Yedi Babalı Mahmut, Yedi Ekmek Mahmut, Yüzbaşı Mahmut, 67 Vilayet Remo, Vilayet Koço, Meşhur Siverek Spor kaptanı Dayı Neşo, Ciğeri Allık Dayı, Fırıncı Mirhan, Kusih Ayıp, Deli Sefer Sülo Dayı, Sinemacı Alo, Şeş Nan Emmi, Hussana cillik Havissi Kerman, Karamico ve Bayılmalı Ahmet.
Kültürel Belleğin Korunması ve Geleceğe Aktarımı
Siverek‘in geçmişinden günümüze ulaşan bu lakapların, ilçenin kültürel belleğinin muhafaza edilmesi adına mühim bir arşiv teşkil ettiği vurgulanırken, benzer çalışmaların devam ettirilmesiyle sözlü kültür mirasının gelecek nesillere aktarılmasının hedeflendiği ifade edildi.
