Bozova’da Bitkiler Oyuncağa Bile Dönüştürülmüş: 95 Bitki Taksonu Mercek Altına Alındı

Şanlıurfa‘nın Bozova ilçesinde gerçekleştirilen bilimsel bir araştırmayla, bölge halkının bitkileri hangi yollarla değerlendirdiğine dair dikkat çekici bulgular gün yüzüne çıkarıldı. Yaslıca ve Arıkök yerleşim yerlerinde 2017-2019 yılları arasında yürütülen çalışma kapsamında 95 bitki taksonu incelemeye alındı. Araştırmada, bitkilerin beslenme ve geleneksel tıbbi kullanım amaçlarının yanı sıra süpürge, nazarlık, boya ve oyuncak yapımında da kullanıldığı tespit edildi.

Bozova Bitki Araştırması Bilimsel Dergide Yayımlandı

Sultan Aslan, Hasan Akan ve Hatice Pekmez tarafından kaleme alınan araştırma, Biological Diversity and Conservation dergisinin 2020 yılı 13. cilt, 1. sayısında okuyucuyla buluşturuldu. Harran Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri biriminin katkılarıyla yürütülen çalışmada, bölgede ikamet eden 31 kişiyle görüşmeler gerçekleştirilerek geleneksel bitki kullanımı hakkındaki bilgiler bir araya getirildi.

Bozova’da 42 Familyaya Ait 95 Bitki Taksonu Tespit Edildi

Yaslıca ve Arıkök’te gerçekleştirilen saha çalışmasında araştırmacılar tarafından 42 farklı familyaya ait 95 bitki taksonu kayıt altına alındı. Yapılan görüşmelerde bitkilerin hangi amaçlarla değerlendirildiği ve yöre halkının bu alandaki bilgi birikimi ele alındı.

Çalışmada 53 taksonun geleneksel tıbbi amaçlarla, 51’inin ise gıda olarak kullanıldığı ifade edildi. Gıda grubunda Terfezia boudieri adlı mantara da yer verildi. Geleneksel tıbbi kullanıma ilişkin bilgiler, söz konusu bitkilerin hastalıkları tedavi ettiğinin bilimsel olarak ispatlandığı anlamını taşımıyor.

Süpürge, Nazarlık ve Oyuncak Yapımında Değerlendirildi

Bozova’da yürütülen araştırmada, bitkilerin gündelik hayatta kullanılan eşyalara da dönüştürüldüğü kayda geçirildi. Beş taksonun süpürge, ikisinin nazarlık, ikisinin boyar madde ve birinin oyuncak yapımında kullanıldığı saptandı.

Bunun yanı sıra 6 takson hayvan yemi, 3’ü yakacak ve 9’u süs bitkisi olarak sınıflandırıldı. İki taksonun güzel koku elde etmek amacıyla kullanıldığı, iki taksonun ise baharın habercisi olarak kabul edildiği belirtildi. Araştırmada iki bitki taksonu zehirli olarak nitelendirildi.

Bir bitkinin birden çok kullanım alanına sahip olabilmesi nedeniyle, araştırmadaki kategorilere ait sayılar birbirinden bağımsız toplamları ifade etmiyor.

31 Katılımcının Bilgileri Bilimsel Çalışmaya Aktarıldı

2017-2019 yıllarında gerçekleştirilen araştırmaya farklı yaş gruplarından 31 kişi katılım sağladı. Katılımcıların 8’i 30-40, 2’si 40-50, 5’i 50-60, 8’i 60-70 ve 5’i 70-80 yaş aralığında bulunuyordu. Üç katılımcının ise 80 yaşın üzerinde olduğu bildirildi.

En Fazla Taksonla Asteraceae Familyası Öne Çıktı

Bitki çeşitliliği açısından Asteraceae familyası 14, Lamiaceae 11, Fabaceae 6, Brassicaceae ve Rosaceae familyaları ise beşer taksonla araştırmada yer buldu.

Çalışmadan elde edilen bulgular, Bozova’nın iki yerleşim yerinde 2017-2019 döneminde kayda geçirilen geleneksel kullanım bilgilerini yansıtıyor. Araştırma, 2020 yılında yayımlanan bilimsel makalenin 44-61. sayfaları arasında yer aldı.