Şanlıurfa ve Diyarbakır’da gıdaya ayrılan pay İstanbul’un iki katını aştı

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılı Hanehalkı Tüketim Harcaması (Bölgesel) sonuçlarını 16 Ekim 2026 tarihinde yayımladı. Veriler, Şanlıurfa ve Diyarbakır’ı kapsayan TRC2 bölgesinde hanehalkı harcamalarının Türkiye’nin diğer bölgelerinden farklı bir dağılım gösterdiğini ortaya koydu.

Urfanatik’in 2024 ve 2025 yılı bültenlerinden yaptığı karşılaştırmaya göre bölgede ulaştırmaya ayrılan pay 2,5 puan artmasına rağmen Türkiye’nin en düşük seviyesinde kaldı. Gıda ve alkolsüz içeceklerin payı ise yüzde 29,1’den 29,6’ya çıkarak TRC2’yi beşinci sıradan ilk sıraya taşıdı.

ULAŞTIRMADA ART ARDA İKİNCİ KEZ SON SIRA

TÜİK’in 2024 yılı bölgesel sonuçlarında, Şanlıurfa ve Diyarbakır’da ulaştırma harcamalarının toplam tüketim içindeki payı yüzde 10,4 olarak açıklanmıştı. Yeni sonuçlarda bu oran yüzde 12,9’a yükseldi. Buna rağmen TRC2, Türkiye genelindeki 26 istatistiki bölge arasında ulaştırmaya en düşük payı ayıran bölge olmaya devam etti.

Ulaştırmaya en yüksek payı ayıran bölge ise yüzde 25 ile Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova’yı kapsayan TR42 oldu. Böylece ulaştırmanın toplam tüketim harcamaları içindeki payı TR42’de, Şanlıurfa ve Diyarbakır’ın ele geçirildiğu TRC2 bölgesinin yaklaşık iki katına ulaştı.

GIDADA BEŞİNCİLİKTEN İLK SIRAYA ÇIKTI

İki dönem arasındaki dikkat çekici değişimlerden biri gıda harcamalarında yaşandı. 2024 yılı sonuçlarında Şanlıurfa ve Diyarbakır’ı kapsayan TRC2 bölgesi, gıda ve alkolsüz içeceklere ayırdığı yüzde 29,1’lik payla Türkiye’de beşinci sırada yer almıştı. O dönemde ilk sırada yüzde 33,3 ile Kastamonu, Çankırı ve Sinop’u kapsayan TR82 bölgesi bulunuyordu.

2025 yılı sonuçlarında ise TRC2’de gıdanın toplam tüketim harcamaları içindeki payı yüzde 29,6’ya yükseldi. Bu oranla Şanlıurfa ve Diyarbakır, 26 bölge arasında ilk sıraya yerleşti. Gıda ve alkolsüz içeceklere en düşük payı ayıran bölge ise yüzde 14,2 ile İstanbul oldu.

Buna göre Şanlıurfa ve Diyarbakır bölgesinde gıdaya ayrılan harcama payı, İstanbul’daki payın iki katından fazla gerçekleşti.

AÇIKLANAN ORANLAR NE ANLAMA GELİYOR?

TÜİK’in açıkladığı yüzdeler, hanelerin belirli ürün ve hizmetlere kaç lira ödediğini değil, toplam tüketim harcamalarının hangi alanlara dağıldığını gösteriyor. Bu nedenle ulaştırmaya ayrılan payın düşük olması, tek başına bölgede ulaşımın daha ucuz olduğu anlamına gelmiyor. Aynı şekilde gıdanın payının yüksek olması da yalnızca gıda fiyatları üzerinden açıklanamıyor.

Veriler; gelir düzeyi, hane büyüklüğü, tüketim alışkanlıkları veya ulaşım araçlarının kullanım biçimi gibi etkenlerin hangisinin belirleyici olduğunu tek başına ortaya koymuyor. Sonuçlar ayrıca Şanlıurfa ve Diyarbakır için ayrı ayrı değil, iki ilin birlikte ele geçirildiğu TRC2 bölgesi için hesaplanıyor.

İKİ BÜLTENİN VERİLERİ BİRBİRİYLE ÖRTÜŞÜYOR

TÜİK, bölgesel düzeyde daha sağlıklı tahminler oluşturabilmek amacıyla üç yıllık verileri bir araya getiriyor. 2024 yılı bölgesel sonuçları 2022, 2023 ve 2024 yıllarına; 2025 yılı sonuçları ise 2023, 2024 ve 2025 yıllarına ait Hanehalkı Bütçe Araştırması verilerinin birleştirilmesiyle hazırlandı.

Bu nedenle iki bülten arasında ulaştırmada görülen 2,5 puanlık ve gıdada görülen 0,5 puanlık değişim, doğrudan tek yıllık artış olarak değerlendirilmemeli. Bununla birlikte son veriler, Şanlıurfa ve Diyarbakır’ın ulaştırmaya ayrılan payda Türkiye’nin en düşük, gıda ve alkolsüz içeceklere ayrılan payda ise en yüksek bölgesi olduğunu gösteriyor.